نوروز: دكتر الهه كولايي عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت به مدت دو هفته مهمان سايت نوروز بودند، از امروز به ترتيب پاسخ‌هاي ايشان به سئوالات كاربران نوروز در سايت منتشر خواهد شد.

1- امیرآرام
سلام خانم دکتر کولا یی
رسیدن به دموکراسی ومردم سالاری بدون داشتن ساختارقانونی وسیاسی مناسب ناممکن است خودومردم راخسته نکنید به فکریک قانون اساسی جدیدومطابق بازندگی ودنیای کنونی باشید.
نظرتان رابفرمایید
متشکرم

الهه كولايي:
صرف تصویب قانون اساسي جديد مشكل ما را حل نمي‌‌كند. ساختارهاي سياسي رسمي و قانوني تنها بخشي از مساله ما است. در كنار اين ساختارها بايد به اجزاي ديگر حيات سیاسی- اجتماعي توجه كرد. ساختارهاي اقتصادي- فرهنگي- اجتماعي تنها با تغيير در ساختارهای قانوني دگرگون نمي‌شوند. این واقعیت بارها در همه کشورهای درحال توسعه آشکار شده است. به ياد داشته باشيم قانون اساسي پس از انقلاب مشروط هم خوب بود، ولي اجرایی نشد. تنها با ايجاد و تنظيم قانون اساسي دموكراتيك نمي‌توان به استقرار دموكراسي رسيد. در دوران استالین (1936) قانون اساسي دموكراتيكي تصويب شد، در همان حال که گسترده‌ترين و شديدترين تصفیه ‌هاي سياسي در جريان بود!‌

2- م-م :
با سلام
با توجه به اینکه در حال حاضر تلاش میشود تا بار دیگر خاتمی وارد صحنه شود و احتمال پیروزی ایشان نیز زیاد است، به نظر شما در صورت رئیس جمهور شدن مجدد خاتمی آیا اقتدار گرایان به وی اجازه فعالیت آزاد را می دهند؟ به نظر شما حملاتشان به خاتمی نسبت به دور قبلی ریاست جمهوری خاتمی موثرتر است یا ناکارامد تر؟

الهه كولايي:
به نظر مي‌رسد آقاي خاتمي به عنوان سرمايه اصلی اصلاح‌طلبان در ايران براي ورود به اين عرصه هنوز تصميم نگرفته‌اند. بي‌ترديد ايشان يكي از بي‌‌همتاترين سياستمداران تاريخ ايران هستند، ولي با توجه به دو دوره تصدي پست رياست جمهوري در كشور ما، حضور مجدد ايشان با توجه به ساختارهاي موجود، شاید به پيشرفت برنامه اصلاحات كمكي نكند.
آقاي خاتمي و ديدگاه‌هاي ايشان در مورد ضرورت‌هاي دگرگوني‌در كاركردهاي موجود نظام سياسي- اقتصادي-اجتماعي- فرهنگي در كشور،‌با ظرفيت‌ها و ساختارهاي موجود سازگاري لازم را ندارد. به نظر من با وجود تطابق ديدگاه‌هاي ايشان با آرمان‌هاي انقلاب اسلامي، هنوز ظرفيت و ساختار مناسب و لازم براي تحقق آن فراهم نشده است. تجربه های موجود ما را ملزم مي‌سازد بيشتر به قدر مقدورها و امكانات واقعي در شرايط كنوني كشور توجه كنيم. ضمن حفظ ايشان به عنوان يك سرمايه گرانقدر اجتماعي، بايد براي يافتن جايگزين‌هايي كه قادر به تعامل با ساختارهاي سیاسی موجود باشند، تلاش کرد و جريان اصلاح طلبي را در مسيري واقعاً‌ مقدور ادامه داد.

3- مریم_فرد :
خانم کولائی در مورد لایحه اخیر خانواده چه اقدامی کرده اید؟آیا با این لایحه موافق هستید وآنرا به نفع زنان میدانید؟

الهه كولايي:
در مورد لايحه موسوم به لايحه خانواده از طريق برگزاري نشست‌هاي كارشناسي با حقوقدانان،‌ كارشناسان،‌ اساتيد دانشگاهي جلسات متعددي برگزار شده است. درهر يك از آن‌ها امكان مشاركت وجود داشت، برای همه ما در اولويت قرار گرفت. خوشبختانه تلاش همه كساني كه دغدغه حفظ نهاد خانواده را داشتند، بي‌نتيجه نبود. ابراز نگراني‌های مستمر، عقلایی و کارشناسانه سبب شد تا مجلس به مساله حساس شود. چون نمايندگان مجلس با انبوهي از وظايف مواجه هستند و شايد توجه لازم به این موضوع مهم وجود نداشت. با تلاش‌هاي بسیاری از زنان و مردان آزاديخواه و مسئول، توجه و حساسيت لازم به اين موضوع ايجاد شد. حذف ماده های 23 و 25 در كميسيون قضايي گام مهمي در اين مسير بود كه بيانگر توجه بسیاری نمایندگان مجلس به اين موضوع حياتي بوده است.
بحث‌هايي كه مطرح شد نشان مي‌دهد ايرادات و اشكال‌هايي به برخي از مواد اين لايحه وارد است. كه در جريان مشورت‌ با کارشناسان و اهل فن قابل برطرف شدن است. ولی مسأله مهم اضافه كردن مواد 23 و 25 توسط دولت به اين لايحه بود، كه از سوي دستگاه قضايي كشور تنظيم شده بود، که مشكل‌ساز شد. متاسفانه در يك رويكرد ساده‌سازانه رفع مشكلات قوانين موجود از طريق تسهيل ازدواج مجدد هدف قرار گرفت كه با تلاش آزاد زنان آزادمردان به نتايج خوبي تاكنون رسيده‌ايم.

4- س--- س :
باتوجه به اینکه نیازاست که اتحادووحدت در جامعه حفظ شودتا بتوانیم مشکلات اقتصادی جامعه را حل کنیم چگونه می توانیم به درگیریهای حزبی بپردازیم بدون اینکه به وحدت در جامعه لطمه نزنیم تا بتوانیم از این دوره گذار عبور کنیم ؟

الهه كولايي:
حفظ وحدت و انسجام اجتماعي بي‌ترديد براي تامین اهداف رشد و توسعه ضروري است،‌ ولي به ياد داشته باشيم براي يادگيري روش های دموكراتيك كه در جوامع بستر فاقد زمينه‌هاي لازم است، پرداختن بخشي از هزينه‌ها ضروري است. يادگرفتن دموكراسي و استفاده از روش‌هاي دموكراتيك در شرايط اقدام و رفتار قرار گرفتن، نهادهاي اجتماعي را ضروري مي‌سازد. كودكي كه مي‌‌خواهد راه رفتن را ياد بگيرد، امكان ندارد زمين نخورد. براي ياد گرفتن رفتارهاي دموكراتيك تشكل مردم در نهادهاي اجتماعي، کنترل و حمایت آن ها ضروري است. تحقق نظام دموكراتيك بدون متشكل كردن مردم در سازمان‌هاي سياسي مانند احزاب و نهاد های غیر سیاسی امكان ندارد. احزاب شرايط لازم براي مشاركت مردم در اداره كشور فراهم مي‌كنند و امكان بهره‌گيري از آراي نخبگان (علمي و اجرايي) نقد و ارزيابي، تداوم و عبرت‌آموزي از تجربه‌ها، جلوگيري از انقطاع و تكرار تجربه‌هاي ناكام را فراهم مي‌آورند. بنابراين بايد بر اساس بهره‌گيري از ديدگاه‌هاي كارشناسان علوم اجتماعي و سياسي آسيب‌هاي اين دوران گذار را كاهش داد، ولي حدف آن كمكي به طي مراحل دموكراتيك سازي نمي‌كند.

5- م م :
آیا با وجود اینکه رهبری شورای نگهبان را انتخاب میکند یا مستقیم یا غیر مستقیم و شورای نگهبان نیز کاندیداهای خبرگان را انتخاب میکنند و بعضا مردم انتخابی ندارند و هر کسی که موافق رهبر باشد تایید میشود یعنی در اصل رهبر خبرگان را انتخاب میکند و خبرگان رهبر را و دوره نامحدود رهبری نیز و جود دارد و رهبری فرا تر از قانون است آیا میشود نام نوع حکومت را جمهوری نامید

الهه كولايي:
براي تعيين نوع جمهوري بايد به ساختارهاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي،‌ فرهنگي يك جامعه نگاهی عميق و واقع بینانه داشت. هنر سياست‌ورزان درك واقعيت‌ها، امكانات و محدوديت‌ها براي رسیدن به اهداف تعيين شده است. به نظر مي‌رسد براي حل مشكلات در اين زمينه تمركز بر قدر مقدورها راهگشا است. تجربه يكصدسال دموكراسي خواهي در ايران نشان مي‌دهد نخبگان سياسي در درك قدر مقدورها و ابزارسازي براي پيشرفت‌هاي دموكراتيك، بيش از آن‌كه واقع‌گرايانه رفتار كرده باشند، تحت تاثير آرمان‌ها و عواطف خود بوده‌اند. بي‌ترديد در حوزه عمل سياسي طيفي از گزينه‌ها وجود دارد، كه بايد بر اساس امكانات از آن بهره گرفت تا در يك روند رو به پيش تغييرهای مطلوب و مناسب را ايجاد كرد.

6- علی رضایی :
این جانب می خواهم یک سوال بسیار مهم بپرسم من با وجود اینکه تا به حال در هیچ انتخاباتی شرکت نکرده ام سوال من این است که اگر اقای خاتمی می خواهد شرکت کند اگر می خواهد مثل هشت سال ریاست جمهوری که داشتند که در ان مدت ایشان با قبول تعلیق غنی سازی اورانیوم اشتباه بزرگی کردندوبه منافع ملی صدمه زدند یا ایشان خیلی کم به شهرستان ها می رفتند فکر نکنید که من طرفدار احمدی نژاد هستم من اصلا به هیچ چیزی معتقد نیستم بهتر است که ایشان نیاید زیرا بسیاری از همفکران من در صورت ورود ایشان به رقیب ایشان رای خواهن دادیرا مردم در سال 76 فرصت بسیار خوبی را از دست دادند اما نکته وسوال من این است که ایا خاتمی می خواهد گورباچف ایران باشد در این صورت رای خواهم دادبه خاتمی

الهه كولايي:
خيلي خوب است كه تجربه اصلاحات گورپاجف و حاصل آن براي فرآيند دموكراتيك سازي در روسيه را مورد مطالعه قرار دهيد. من كتاب‌هايي در اين زمينه نوشته‌ام كه در صورت تمايل مي‌توانيد با استفاده از سايت دانشگاه تهران www.ut.ac.ir بيابيد و بخوانيد.
برنامه اصلاحات گورپاجف براي دموكراسي طلبان در ايران بسيار قابل بهره‌برداري است. با فروپاشي اتحاد شوروي قدرت سياسي،- اقتصادي به مردم ارائه نشد. حزب كمونيست رفت ولي مافياي قدرت (الیگارشی)جاي آن را گرفت. بزودي طبقه‌ حاكم جديدي به وجود آمد، که مزایای سیاسی- اقتصادی را در میان خود تقسیم کرد. سهم مردم فقر، فلاکت، فحشا، فساد و از ميان رفع حيثيت يك ابرقدرت در جهان بود!
ايراداتي كه در مورد آقاي خاتمي و اصلاح‌طلبان مطرح كرديد بسيار قابل تامل است. البته مي‌توان فهرست جديدي را هم از آن تهيه كرد، ولي به شرط اين‌كه در يك رويكرد منصفانه، مثبت و منفي را با هم ببينيد و با ديگران هم مقايسه كنيد... در چنین وضعیتی به تردید مزایای این گروه در یک ارزیابی منصفانه بر مخالفان آن ها خود را آشکار خواهد ساخت.

7- سید میثاق اختر :
با سلام خدمت سرکار خانم الهه كولايي
می خواستم بدونم با ناکارامدی دولت نهم در عرصه ی سیاست های خارجی و وجهه ی بدی که در طی این مدت از فعالیت این دولت برای ما رقم خورده که باعث شده از روزهای خوب و موفقیت های دولت اصلاحات فاصله بگیریم آیا در صورت موفقیت و بازگشت دولت اصلاحات می توان بار دیگر شاهد پیشرفت در سیاست های خارجی باشیم با توجه به وضعیتی که این دولت در تمامی زمینه ها با مدیریتهای اشتباه برای کشور به ارمغان آورده است
با تشکر

الهه كولايي:
توجه داريد كه سياست خارجي ارتباط نزديكي با سياست داخلي دارد و درصورت توجه به واقعيت‌هاي موجود مي‌تواند در دسترسی به اهداف اعلام شده كمك و كارساز باشد. متاسفانه در سياست خارجي دولت نهم گرايش واقع‌گرايي جاي خود را به تصوير سازي و وهم پردازي داد. جاي واقعيت‌ها با مطلوبيت‌ها عوض شد. ساختارهاي واقعي قدرت در جهان مورد انكار قرار گرفت. در اين زمينه تصويرذهنی از جهان در تنظیم رفتارهای آن بسيار موثر بوده است.
رويكرد تهاجمي دولت نهم براي كشور ما هزينه‌هاي گزافي را در برداشته است. برای مردم عادي امكان دسترسي به آن وجود ندارد. نتيجه خسارت‌هاي ناشي از اجراي اين سياست در آينده مشخص‌ خواهد شد. براي همه كساني كه دغدغه اعتلاي ايران عزيز را در سر دارند، تلاش در اين مسير از درون، با بهره‌گيري از فرصت‌هاي پيش روي مي‌تواند به بهبود رفتارهاي ایران در عرصه منطقه و جهان كمك كند. بي‌ترديد معجزه‌اي در كار نيست، ولي مي‌توان براي رسیدن به دگرگونی مناسب، با بهره گرفتن از امكانات بي‌نظير و استثنايي ايران تلاش كرد و گام‌هايی به پيش برداشت. کشور ما از چنان موقعیتی برخوردار است که بی تردید هنوز فرصت اصلاح و بهبود رفتار ها وجود دارد. هرجند فرصت های بسیار را از دست داده ایم....

8- ک -ش :
با سلام

چنان که اخیرا دیده میشود آقای خاتمی به شدت از نامزدی برای انتخابات دهم اجتناب میورزند. صرف نظر از درستی این خبر،اولا ایشان در شرایطی بسیار بسیار بحرانی حاضر به پذیرش و ادامه اداره کشور شدند،مگر اکنون وضع فجیع تر از بار پیش است ؟؟ و دومی ،اگر ایشان به هر دلیل راضی به نامزدی نشوند،یعنی تمدید به ظاهر قانونی حکومت زور به نام تقوا،آنهم تندرو ترینشان، "چه باید کرد"؟؟ لطفا راهکار،نظر و موضع شخصی خود و هم چنین جبهه مشارکت ایران اسلامی را تشریح کنید.

با سپاس

الهه كولايي:
همانگونه كه در سوال نخست پاسخ دادم به نظر من آمدن ايشان كمكي به يشرفت برنامه اصلاحات در شرايط كنوني در كشور نمي‌كند. لطفاً پاسخ سوال يك را بخوانيد. ما نبايد براي از ميان بردن اين سرمايه عظيم اجتماعي اصرار بورزيم، بلكه بايد با هشياري و تدبير گزينة های ديگري را که با ساختارهاي موجود سياسي- اقتصادي سازگاري بيشتري دارند، مورد بررسي قرار دهيم، البته در حزب مشاركت اين ديدگاه در اقليت قرار دارد . حزب به دنبال قانع كردن ايشان براي شركت در انتخابات است.

9. كمپين يك ميليون اعضا تلاشي است كه از سوي برخي از فعالان جامعه ايران براي تامین حقوق زنان در ايران شكل گرفته و در جاي خود هم آثار خوبی داشته است. ولي توجه داشته باشيد وقتي از كثرت‌گرايي دفاع مي‌كنيم، مفهوم آ‌ن يكپارچه شدن همه افراد به لحاظ شكل و نوع فعاليت‌‌هاي آنان نيست. در جبهه مشاركت ايران اسلامي و در نهادهاي مدني متعدد مي‌توان براي بهبود شرايط زنان از مسیرهای گوناگون تلاش كرد. پذيرش تنوع ها و گوناگوني ‌ها براي دفاع از حقوق زنان،‌ امكان بهره‌گيري از همه ظرفيت‌هاي جامعه را فراهم مي‌‌آورد. بنابراين بايد به مسير و جهت‌گيري افراد و سازمان‌ها در دفاع از حقوق زنان و نه روش ها و ابزارهای آن ها پرداخت. مهم اين است كه اين تلاش‌ها با وجود برخي اختلاف‌ نظرها در مباني در مسير بهبود حقوق زنان پيش رود و به نتايج موثر و عملي براي زنان منجر شود.

9- پدرام :
با سلام و درود
شما به عنوان يكي از مشاوران دكتر معين بوديد و قرار بود در امور زنان و حقوق بشر فعاليت كنيد! مي خواستم بدانم كه نظر شما راجع به كمپين يك ميليون امضا چيست و چرا شما به عنوان يك زن سياسي در اين كمپين فعاليت نمي كنيد؟
سوال دوم: آيا دوست داشتيد كه جايزه صلح نوبل را مثل سركار خانم عبادي كسب كنيد؟ توضيح دهيد.

الهه كولايي:
جايزه نوبل يك جايزه معتبر بين‌المللي است كه افراد برجسته‌اي موفق به كسب آن شده‌اند. هر چند ملاحظات سياسي در برخي موارد اثر گذار بوده است، ولي ارزش آن را از ميان نمي‌برد. براي من نيز مايه افتخار خواهد بود، اگر به عنوان يك زن ایرانی مسلمان دريافت كننده آن باشم.

10- توانگر :
با عرض ادب واحترام.
لطفا بفرمایید در صورت اتحاد مجدد کشورهای استقلال یافته شوروی سابق سهم ایران از دریای خزر تغییرمیکند

الهه كولايي:
خير،‌ زيرا در دوران اتحاد شووري هم هيچگاه درواقعيت، سهم ايران با اسناد و موافقت نامه‌هاي ايران و شوروي تطابق نداشت. در واقع سهم ايران متناسب با كرانه‌هاي آن در كنار اين درياچه و البته ساختار قدرت در نظام دو قطبي مشخص شده بود. اينك پس از فروپاشي اتحاد شوروی نيز اين موضوع بيش از آن‌كه حقوقي باشد، سياسي و حاصل بازي‌هاي قدرت در منطقه است.

11- علی از گلستان :
خانم دکتر شما میدانید که معظل کشور در نهاد های غیر پاسخگو و انتصابی است ، نه خاتمی و نه از خاتمی بزرگتر توان تغییر وضع موجود را ندارد و هر روز به قدرت نهاد های غیر پاسخگو افزون میگردد و حتی اگر خاتمی با 70 میلیون رای هم که بیایند در حد یک سوپاپ اطمینان برای حکام کنونی هستند پس حکمت توصیه شما به خاتمی برای رای گرفتن و مردم برای رای دادن چیست ؟

الهه كولايي:
بايد توجه داشت رسيدن به اهداف دموكراتيك سازي در كشوري مانند ايران نيازمند صبر و حوصله و بردباري است. تغییر‌هاي دموكراتيك يك شبه و به سرعت رخ نمي‌دهد. دموكراتيك سازي يك فرآيند تدريجي و پرزحمت است. اين موضوع ما را ملزم مي‌سازد با مطالعات و بررسي‌هاي دقيق علمي، عميق و گسترده امكانات موجود را بررسي و شناسايي كرده، براي تغييرهای متناسب اقدام كنيم. به ياد داشته باشيم ميان آرمان‌هاي ما برای دموکراتیک شدن و واقعيت‌‌هاي موجود شكاف هاي عميقی وجود دارد. پر كردن آن آگاهی، صبوري، خويشتنداري و البته پایداری و مداومت مي‌طلبد.

12- مهدی :
با عرض سلام
سرکار خانم دکتر کولایی از تمامی تلاش های شما برای اگاهی جوانان ممنونم
قبل از هر چیز لازم به ذکر است که بنده اولین مهر انتخابات را در سال 80 با رای به اقای خاتمی شروع و به پایان رسانده ام
سوالی از محضرتان داشتم
جناب اقای خاتمی را تمامی جوانان دوست دارند چرا یکی از شاخصه های ریاست جمهوری که عدم تبعیض میباشد را داشت واما سوال اینکه جناب اقای خاتمی ایا همان خاتمی است با همان پتانسیل در مقابل با محافظه کاران یا اینکه امتیازاتی میگیرد و ضعف های 18 تیر را ندارد
در پایان از شما تشکر میکنم و امیدوارم خاتمی جدید و قوی و با رای 40 میلیونی و تفکرات بیشتر برای اتفاق نیوفتادن فاجعه تیر 84
بدرود

الهه كولايي:
آقاي خاتمي تجارب دو دوره رياست جمهوري را با خود مي‌آ‌ورد، ولي بايد توجه داشته باشيد در سال‌هاي اخير براي مقابله با او و سياست‌هاي او جديت بيشتري هم به وجود آمده است. به نظر مي‌رسد بهتر است از گزينه‌هاي ديگري كه امكان ارتباط سازنده با مجموعه‌هاي كنوني را فراهم مي‌آورد، ‌بهره گرفت، با وجود همه ارادات و علاقه‌اي که به اين سياستمدار بي‌نظير تاريخ ايران داريم.

13- حمزه کیا :
درود
خواهش می‌کنم به تمام سوالات زیر به طور کامل و صریح و شفاف جواب داده بشه.
۱. با توجه به این که حزب اعتماد ملی اعلام کرد آقای کروبی نامزد این حزب خواهد بود ائتلاف بین اصلاح‌طلبان چه خواهد شد؟
۲. به نظر شما اگر خاتمی رئیس جمهور باشد باز هم انتخاباتی مانند مجلس هفتم را برگزار می‌کند؟ در این صورت به چه دلیل باید به خاتمی رای بدهیم تا باز هم از دل آن احمدی‌نژادی بیرون بیاید.
۳. چرا اصلاح‌طلبان واقعی راه خود را از کسانی که اعتقادی به اصلاحات ندارند و فقط با قرعه روزگار در این جناح قرار گرفتند جدا نمی‌کنند؟ آیا کسی مانند کروبی واقعا اصلاح‌طلب است؟ تا کی جبهه مشارکت می‌خواهد با کسانی ائتلاف کند که بدون هیچ خاصیتی می‌خواهند در انتخابات مجلس هشتم شرکت کنند؟
۴. چرا مشارکت ایجاد جبهه دموکراسی و حقوق بشر رو کنار گذاشت؟ دیگه ما چه جوری باید به حرف‌های اصلاح‌طلبان اعتماد کنیم؟
۵. وقتی تقریبا همه می‌گویند خاتمی همان خاتمی است و مشی و رفتار او همان است که قبلا بود چگونه از ما که از خاتمی بسیاری انتظارات داشتیم که برآورده نکرد انتظار دارید که این بار به او رای دهیم؟
۶. درست است که در دولت دکتر معین قرار بود شما وزیر خارجه باشید؟
۷. نظر شخص شما در مورد اصلاح قانون اساسی چیست؟

الهه كولايي:
1-13- ائتلاف ميان اصلاح‌طلبان يك ضرورت ترديد ناپذير است. با توجه به نظر آقاي كروبي بايد مذاكره با ایشان ادامه یابد، تا همه اصلاح طلبان با هم در مسير تحقق اصلاحات همه توانایی های خود را به كار بگيرند، نه در برابر هم و عليه يكديگر. درس های تجربه انتخابات نهم ریاست جمهوری برای ما کفایت می کند.
2-13-ايراد شما كاملاً‌ بجاست ولي انتخاب شدن احمدي‌نژاد فقط نتيجه رفتار های انتخاباتی نبود،‌ بلكه ريشه در سياست‌ها و برنامه‌هاي سال‌هاي پيش هم داشت. بايد به عوامل مختلف توجه كرد و ریشه ها را مشخص كرد. نمي‌توان فقط به يك عامل پرداخت. تمرکز بر یک عامل مارا درتحلیل مسایل سیاسی- اجتماعی دچار بد فهمی و تکرار اشتباهات می سازد. انشائ ا... که از درس های گذشته بیاموزیم که:
هرکه نامخت از گذشت روزگار هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار
3-13- اصلاح طلبان طیفی از افرادی هستند که باید بیش از هرچیز تحمل و مدارا را در یک رویکرد عقلانی در میان خود تمرین کنند. به یاد داشته باشید، پیروزی ها نتیجه یکپارچگی آن ها بود. شکست ها هم از آن جا آغاز شد که شکاف ها مشخص شد و تعمیق پیدا کرد. اگر بر همه آن ها نگرش واقع گرایانه حاکم شود، آنگاه توان رسیدن به اهداف خود را خواهند یافت. در غیر آن صورت همین وضعی که داریم....
4-13- جبهه دموكراسي و حقوق بشر آرمانی بود كه براي اجرايي شدن آن بايد در زمينه‌هاي مختلف تلاش كرد. براي شکل گرفتن اين جبهه شرايط لازم مهيا نبود. مهم‌ اين است كه آيا اين افراد تلاش خود را براي دموكراتيك سازي متوقف كرده‌اند يا به گونه‌اي ديگر به آن ادامه مي‌دهند؟
5-13-در مورد انتظارات بسيار از خاتمي بايد توجه كرد، انتظارات ما قرار بود در چارچوب يك برنامه اصلاحي و نه انقلاابي پيگيري شود. بدون ترديد نقد و ارزيابي عملكرد خاتمي و ياران او به ادامه اين مسير كمك مي‌كند، ولي نفي به جاي نقد به جامعه ما در هیچ شرايطی كمك نکرده است. بايد ببينيم در شرايط واقعي كه زندگي مي‌كنيم، حق انتخاب ها و گزينه هاي ما چيست؟صرف پرداختن به باید ها تاکنون مشکلی را برای ما حل نکرده است.
اگر در يك رويكرد واقع‌گرايانه براي تغيير و دگرگوني تلاش كنيم و انتظارهای بسيارمتنوع و متعدد خود را به واقعيت‌ها نزديك كنيم، بی ترديد به نتايج بهتري مي‌رسيم. دموكراتيك‌سازي فقط يك آرمان قابل تحقق با اعلام آن نيست، بلكه بايد براي اجرايي شدن آن ظرفيت‌هاي لازم را فراهم كرد. اين ظرفيت‌سازي نيازمند درایت، هشیاری و پایداری است.
6-13- خير! هرگز چنین موضوعی طرح نشد. این ها هم بخشی از اوهامی است که با آن زندگی می کنیم. کم نیست مواردی که ما آرزوهای خود را در جای واقعیت ها می نشانیم!
7-13- ضرورت اصلاح قانون اساسي که حاصل تلاش‌هاي بشري است، بر اساس تغيير در هر جامعه‌اي مانند جامعه ما، غير قابل انكار است. همان گونه که در سال 1367 انجام شد. ولي براي اصلاح آن بايد به ارتباط ساختارها ي قانوني رسمی با ساختارهاي واقعي سياسي در جامعه توجه كرد. تجربه‌هاي موفق ديگران در اين زمينه براي ما درس هاي بسيار خواهد داشت.

14- مسعود دهنوی :
خانم کولایی شما فکر نمی کنید که دیگر حرف های انقلابیون برای مردم رنگ وبویی ندارد؟

الهه كولايي:
حرف‌هاي انقلابيون براي گروهي از مردم همچنان رنگ و بو دارد،‌ براي گروه‌ هايي هم ندارد! مساله اين است كه براي تامين خواسته‌هاي مردم به درك صحيح برسيم. اولويت‌ها و امکان ها را بررسي و تشخيص دهيم. براي رشد و توسعه ايران ضرورت تحكيم رابطه مردم و حكومت نباید مورد غفلت قرار گيرد. اگر مردم خواستار تغییر باشند باید به آن بها داد. اگر اصلاح و تغييرهای تدريجي پاسخگوي نياز كنوني جامعه ايران باشد،‌ چرا بايد آن را مورد بي‌مهري قرار داد؟ ولی شناخت مردم، نیاز ها و خواسته های آن ها و توجه به ویژگی های روانشناختی و جامعه شناختی آن ها در این زمینه بسیار مهم است، که با توجه به آثار نوسازی و نوشدن، تفاوت های قابل ملاحظه ای را آشکار می سازد.

15- مرتضی ق :
سلام:شما در مورد اقوام ایرانی چه نظری دارید قبول دارید به ما ترکها بیشتر ازهمه ظلم می شود؟ ما در اکثریت هستیم ولی خود مختاری اداری نداریم درصد کمی از ثروت نفت به ما اختصاص داده شده است

الهه كولايي:
همه اقوام ايراني، در کنار هم ايران را به وجود آورده‌اند‌ و تامين حقوق همه آنان وظيفه اساسي دولت ايران است. ولي به ياد داشته باشيد،‌ بسياري از محروميت‌ها، شكل و بیان قومي به خود مي‌گيرد. بي‌‌مهري حكومت‌ها در مورد برخي از اقوام شرايطي را ايجاد كرده كه در پرداختن به مسائل آن‌ها بيشتر اولويت پيدا مي‌كند. در قانون اساسي نيز اين مساله مورد توجه قرار گرفته، ولي براي تحقق و اجرايي كردن آن بايد تلاش بسیاری صورت بگيرد.